Bu makale, 15. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar Anadolu  ve Rumeli ’yi şekillendiren başlıca nüfus hareketlerini incelemektedir. Osmanlılar ve Karamanoğulları  başlıklı çalışmada ortaya konulan siyasal ve kurumsal çerçeveden hareketle, Osmanlı genişlemesinin uzun vadeli sonuçlarını, zorunlu iskân (sürgün) uygulamalarını ve evrimini, Celâlî isyanlarının demografik etkilerini, Osmanlı–Safevî sınır dinamiklerinin tetiklediği göçleri ve 19. yüzyılda imparatorluğun toprak kayıplarına e