Çin ve Avrupa, uzun bir isyanlar ve ayaklanmalar  tarihine sahiptir. Köylüler, kent yoksulları ve toplumun dışına itilmiş gruplar, tarih boyunca vergi yüküne, sömürüye, kıtlığa ve siyasal başarısızlıklara karşı defalarca ayaklanmıştır. İki ayrı medeniyet arasındaki fark, toplumların nasıl örgütlendiği, ayaklanmaların  kime yöneldiği ve ayaklanmalar başarılı olduğunda ya da bastırıldığında neyin değiştiğidir. Devlet Yapısı ve Toplumsal Hiyerarşi İmparatorluk Çin’i, erken dönem

Florence Beatrice Price, Amerikan müzik tarihinde aniden ortaya çıkmış bir figür değildir. Başarıları da soyutlanmış bir kültürün içinde doğmamıştır. Price’ın çalışmaları, uzun, düzensiz ve zaman zaman kesintiye uğramış bir entelektüel ve kurumsal sürecin ürünüdür. Süreç, ilginçtir ki, Amerika Birleşik Devletleri’nde değil, 19. yüzyıl Avrupa’sında başlar. Price’ın neyi başardığını ve neden önemli olduğunu anlamak için, Amerika’nın kültürel yapısına dışarıdan bakarak ilk siste

Paris’te, Place des Vosges’ta, Victor Hugo’nun evini  1996 yılında ilk kez ziyaret ettiğimde, Voltaire’in hicvi ile Napolyon’un ihtirası arasında yoğun bir Fransız edebi atmosferi hissetmeyi bekliyordum. Hugo, bir dönem Napolyon I’in hayranı olmuş ve Aydınlanma hümanizmi geleneğinde yer alan bir Cumhuriyetçiydi. Ancak, beni karşılayan ilk oda hiç Fransız değildi; Çin’e ait nesnelerle doluydu. Şaşırmıştım. Evi 2023 yılında ikinci kez ziyaret ettiğimde, Hugo’nun 1861 yılında Pe

Yüzyıllar boyunca kadınlar, erkek egemen kurumlar tarafından şekillendirilen kısıtlayıcı sosyal, siyasal, ekonomik ve psikolojik koşullar altında yaşadı. Bu koşullar zaman ve coğrafyaya göre değişse de, onları üreten yapılar büyük ölçüde kalıcılığını korudu. 2026 Viyana Yeni Yıl Konseri , bu uzun tarihsel çizgiyi keskin bir biçimde görünür kıldı. Programın önemli bir bölümü, açık siyasal mesajlar vermekten ziyade, anlamlarını tarih, biçim ve kurumsal bağlam içinde taşıyan ese

Bu makale, Daoizm , Stoacılık ve iktidar etiği üzerine üç bölümlük bir seriyi tamamlamaktadır. Daoizmi bir itidal (restrain) etiği, Stoacılığı ise bir dayanıklılık (endurance) etiği olarak ele alan önceki yazılarla birlikte okunmalıdır. Önceki iki   makale , Daoizm ve Stoacılığı sistemik krizlere verilen medeniyet ölçekli tepkiler olarak ayrı ayrı inceledi. Daoizm, savaşan devletler dönemi Çin’inde ortaya çıkan bürokratik ve militarize devlet yapısına karşı gelişen bir itidal

Johann Wolfgang von Goethe, Alman hümanizmiyle özdeşleşmiştir. 18. yüzyılın sonlarında Goethe yalnızca bir yazar değildi. Saxe - Weimar - Eisenach  Dükalığı’nda bir devlet görevlisiydi. Hukuk eğitimi almıştı, kurumsal yetkilere sahipti ve idari sorumluluk taşıyordu. Bu idari düzen içinde onaylanan bir idam davası, daha sonra Viktor Glass’ın belgesel romanı Goethes Hinrichtung ’a temel teşkil edecekti. Kaynak:   https://www.amazon.co.uk/Goethes-Hinrichtung-Viktor-Glass/dp/3867

Bu makale, Daoizm, Stoacılık ve bu iki geleneğin modern toplumlar açısından karşılaştırmalı önemine odaklanan üç bölümlük bir serinin ikinci bölümünü oluşturmaktadır. İlk makale , Daoizmi tahakküme ve ekolojik aşırılığa karşı bir medeniyet ölçekli itidal (restrain) etiği olarak incelemişti. Bu çalışma ise Stoacılığa, imparatorluk koşulları altında ortaya çıkan sistemik krize verilen Batılı bir etik yanıt olarak odaklanmaktadır. Stoacılık, siyasal reformun ya da kurumsal yenid

Bu makale, Roger Bacon’ın Batı epistemolojisinin Ortaçağ skolastisizminden  modern bilimsel ve mekanik düşüncenin temellerine doğru dönüşümündeki kilit rolünü incelemektedir. Çalışma, Bacon’ın deney ve matematiği epistemik otoriteler olarak yükseltmesinin, akıl ile deney arasında yapısal bir ayrım başlattığını ve bu ayrımın daha sonra Kant’ta a priori ve a posteriori bilgi ayrımı  olarak felsefi biçimini aldığını ileri sürmektedir. Makale, Aristoteles’in doğa felsefesini ve t

Bu makale, Daoizm, Stoacılık ve bu iki düşünce geleneğinin modern toplumlar açısından karşılaştırmalı güncelliği üzerine planlanan üç bölümlük bir dizinin ilk bölümüdür. Bu çalışma Daoizm’e, sistemik kriz karşısında bir medeniyet tepkisi olarak odaklanmaktadır. İkinci makale, Stoacılığı imparatorluk iktidarı altında hayatta kalma ve dayanıklılık etiği olarak işleyen paralel bir Batı felsefi geleneği şeklinde inceleyecektir. Üçüncü makale ise, bu iki felsefi geleneği çağdaş ka

Ege’nin masmavi sularının kıyısında, zamanın yavaş aktığı bir yarımadadır Bodrum. Bodrum Kalesi, bu yarımadanın simgesi olmuş, Batı ile Doğu’nun, Orta Çağ ile modern çağın kesiştiği tarihi aydınlatmıştır. Bodrum Kalesi’nin temelleri 1406 yılında atılmış, St. Jean Şövalyeleri tarafından 15. yüzyıl boyunca farklı uluslara ait kulelerin eklenmesiyle genişletilmiştir. 1522’ye kadar süren inşa ve güçlendirme süreci  sonunda bugünkü görkemli biçimini almıştır. Kudüslü Aziz Yuhanna’

Uygarlığın Çelişki Dolu Yolları  başlıklı yazımı üniversiteden mezun olduktan hemen sonra, 22 yaşındayken yazmıştım. Okuduğum kitaplar ve makaleler içimde bir hayal uyandırmıştı: 1492’nin topraklarını fethetmek. Hayal, 2012’de gerçekleşti. Barselona’ya uçtum, oradan da Sevilla’ya. Sevilla’da bir araba kiraladım. Sevilla, Córdoba, Granada, Cádiz ve daha fazlasını keşfetmek üzere yola çıktım. Her adımda Elhamra Fermanı ’nın ardındaki tarihî ve anlamı hissetmeye çalıştım. Aşağıd

Dumanlı, karanlık meyhanelerin  gölgesinde, 20. yüzyılın başındaki Yunanistan’dan bir ses yükselir. Bu ses, sürgün, acı, meydan okuma ve bir topluluğun derin hafızasının sesidir. Bu ses, Rebetiko’dur. Savaşın, yoksulluğun, kültürel yoğurulmanın ve sürgünün müziği. Toplumun kenarındakilerin sesidir. Yeniden şekil bulmaya çalışan bir toplumun tam kalbindedir Rebetiko. Mángasların  (özgür ruhlu, asi, kabadayı) ve alánilerin  (sokak delikanlısı, külhanbeyi) dünyasında yankılanan,

Ahlakın Siyasetle Kesişimi 1920’ler Türkiye’si, sadece savaş meydanlarında değil, gündelik hayatın en küçük alanlarında da bir yeniden inşa süreci yaşadı. Yeni devletin amacı yalnızca siyasi bağımsızlığı kazanmak değil, yeni bir insan modeli de yaratmaktı. Bu insan modeli, çalışkan, ölçülü, disiplinli ve en önemlisi “ahlaklı” olmalıydı. Bu dönemde çıkarılan Men-i Müskirat Kanunu  (14 Eylül 1920), bu dönüşümün bir parçasıdır. Bir yandan Osmanlı’nın İslami geleneğini devralır,

İlk Bilim Kaşifi Marsilyalı Pytheas   (M.Ö. 4. yüzyılın sonları) antik çağın en gizemli figürlerinden biridir. Bir kâşif, astronom ve coğrafyacı olarak, döneminin entelektüel ve coğrafi sınırlarının çok ötesine uzanmıştır. Yunan düşünürlerin çoğunun yeryüzünü aşılmaz uçurumlarla çevrili dar ve ılıman bir uygarlık kuşağı olarak tasavvur ettiği bir dönemde Pytheas, Yunan dünya görüşünü kökten değiştiren bir yolculuğa  çıkmıştır. Massalia’daki (bugünkü Marsilya) Yunan kolonisind

Giriş Doğal afetler doğaya aitse, yarattıkları felaketler insan yönetiminin zaaflarının eseridir. Depremler her toplumu aynı ölçüde...

Halk edebiyatı ve müziği Osmanlı toplumunun kültürel hayatının bir yüzüdür. Kırsal kesimin gündelik yaşamı, yoksulluğu, doğayla ilişkisi...

19. yüzyılın başlarında, Napolyon’un orduları Avrupa’yı kasıp kavururken  ve eski feodal düzen çökerken , iki genç Alman aydını,...

Özgürlük ve İsyanlar Arasında Bir Hayat Nikos Kazancakis, Osmanlı hakimiyetindeki Heraklion’da 1883’te doğduğunda, sadece Girit’in...

Neden Yunan mitolojisi ve tragedyaları Batı felsefesini etkilemiştir? Bu sonunun çok sayıda cevabı var. Ancak, mademki son zamanlarda...

Stefan Zweig, İnsanlığın Yıldızının Parladığı Anlar  adlı eserinde Atlantik’in iki yakasını birleştiren telgraf kablosunu insanlık...