Anayasal yönetim, bilimsel araştırma, vicdan özgürlüğü, dinî hoşgörü ve evrensel haklar söylemi, önemli ölçüde 18. yüzyıl felsefesinin mirasıdır. Modern çağın hiçbir düşünsel hareketi, aklın yalnızca belirli uluslara ya da dinlere değil, bütün insanlığa geçerli ilkeleri keşfedebileceğini Aydınlanma kadar ileri sürmemiştir. Evrenselcilik, Aydınlanma'nın temel ideallerinden biridir. Ancak, en büyük tartışma alanlarından da biridir. Son birkaç on yılda tarihçiler ve siyaset kura

Elimde kitaplarım ve notlarımla antik kentleri gezmek hayatımın en keyifli anlarını sundu bana. Anadolu, tarihin farklı kültürel katmanlarını görebilmek için muazzam bir zenginlik sunuyor. Aynı coğrafyada Hititleri, Karyalıları, Likyalıları, Frigleri, İyonları, Persleri, Romalıları, Bizans'ı, Selçukluları ve Osmanlıları düşünmek, tarihin doğrusal değil, birikimli ilerlediğini gözler önüne seriyor. Anadolu'nun birbirinden tamamen farklı kültürlere ev sahipliği yapmış olması ta

Birkaç ay önce, yapay zekânın önemli etik sorunlar doğurduğunu savunmuştum. Teknolojik ilerlemenin kendiliğinden insanlığın ilerlemesini sağlayacağı varsayımı, modern tarihte sıkça file getirilen bir düşüncedir. Bu anlayışın izlerine Aydınlanma düşüncesinin bazı kollarında da rastlanmıştır. Daha sonra, neoklasik iktisadın belirli yaklaşımlarında ortaya çıkmıştır. Bugün de yapay zekâ etrafındaki tartışmaların önemli bir bölümünü şekillendirmeyi sürdürmektedir. Ancak, yapay zek

Avrupa düşünce tarihi boyunca çok az dönem, 18. yüzyılın sonları ile 19. yüzyılın ilk yarısı arasında Alman dünyasında ortaya çıkan ölçüde yoğun bir felsefi, edebî ve kültürel yaratıcılığa sahne olmuştur. Yaklaşık yarım yüzyıllık bir zaman dilimi içinde Lessing, Kant, Herder, Goethe, Schiller, Fichte, Wilhelm von Humboldt, Schlegel Kardeşler, Novalis, Schelling ve Hegel gibi düşünürler akıl, özgürlük, tarih, kültür, dil, eğitim, din ve insan varoluşunun doğasına ilişkin tartı

Bilginin aydınlanmaya yol açtığı yaygın olarak düşünülür. Bilimsel ilerleme, yüksek eğitim ve entelektüel sofistikasyon, çoğu zaman aydınlanmış bir toplumun işaretleri olarak yorumlanır. Ancak, entelektüel tarih, bu varsayımın son derece sorunlu olduğunu göstermektedir. Felsefe, edebiyat, müzik ve bilim alanlarındaki en parlak zihinlerden bazıları, otoriter rejimleri desteklemiş, baskıcı sistemleri meşrulaştırmış ya da kitlesel şiddet ve sistematik baskı biçimleri karşısında

Bir Kitapçıda Başlayan Düşünsel Yolculuk 1993 yılında bir gündü. Taksim Meydanı’ndan Gümüşsuyu’na doğru yürüyordum. Ayazpaşa’ya inen yokuşun başında, Milli Eğitim Bakanlığı'nın bastığı kitapları satan bir kitapçı vardı. İçeri girdim. Rafların arasında gezinmeye başladım ve kayboldum. Kitapların uygun fiyatı çok cazipti. Kitapçıdan ayrılırken, çantama koyduğum kitaplar dışında, bir kolumun da kitapla dolduğunu hatırlıyorum. O gün, bir kitap özellikle dikkatimi çekti. Bir başlı